Tüplü Dalış Nedir? Nasıl Yapılır?

Scuba-diving

Tüplü dalış, deniz altının zengin harikalarını görmek için yapılan bir ekstrem spordur. Son zamanlarda tüplü dalış, dünyanın en popüler eğlence sporlarından biri haline geldi. Artan talep sayesinde insanların becerilerini geliştirmelerine yardımcı olan çok sayıda dalış kulübü kuruldu, yeni ve farklı dalış rotaları keşfedildi. Artık günümüzde tüplü dalış yapmak için profesyonel olmanıza bile gerek yok, derin okyanusun gizemlerini keşfetmek isteyin yeter!

Dalış Sporu Nedir? Tüplü Dalışın Kökenleri

Dalış sporu, tüplü veya tüpsüz olarak sualtına girmeyi içeren bir macera sporudur. Kökenlerinin 2000 yıl öncesine kadar uzandığı bilinmektedir. Antik Yunan ve Romalılar tarafından popüler hale gelmiştir. İlk zamanlarda bu spor sadece balık veya av oyunları için serbest dalış teknikleri kullanılarak yapılıyordu. Ekipmanların gelişmesi ile bir yandan serbest dalış teknikleri ilerlerken bir yandan da daha derin suların keşfedilmesi ihtiyacı, tüplü dalış sporunun ortaya çıkmasını sağlamıştır.

16. yüzyıldan kalma Büyük İskender’in dalış çanı ile sualtına indirilmesi | Kaynak: WikiPedia Sayfası

Serbest Dalış

Tüplü olmayan dalış olarak da bilinen serbest dalış, sualtı dünyasının keyfini kendi tarzınıza göre çıkarmanızı sağlayan bir spordur. Paletli veya paletsiz olarak yapılabilir. Dalgıcın fiziksel sınırlamaları dışında herhangi bir kural veya sınır yoktur. Tek sınırlama, dalgıçların oksijen tankı ve yüz maskesi gibi tüplü aletleri kullanamamasıdır.

Serbest dalışta,150 metreye kadar rekor denemeler vardır. Bununla birlikte, 90 metrenin (300 ft) altında yapılması durumunda aşırı derecede tehlikeli olarak kabul edilir. Bu sınırın üzerindeki dalış denemeleri bile ciddi yaralanma ve ölüm riski içerdiğinden nefes teknikleri ve yön bulma konularında temel eğitim almak çok önemlidir.

Tüplü Dalış (Donanımlı Dalış)

Aletli veya teknik tüplü dalışta, farklı ekipmanların kullanılması sporcuların su altında nefes almalarını sağlar.

Tüplü dalgıçlar, inanılmaz derinliklere ulaşmalarını sağlayan farklı cihazlar yardımıyla su altında nefes alır. Deneyimsiz olanlar için bu aletler karmaşık makine parçaları gibi görünür. Ancak günümüzde yeni teknolojiler yardımıyla bu ekipmanlar daha hafif, güvenilir ve daha az karmaşık hale gelmiştir. Bugün dalgıçların kullanımına sunulan tüm yeni ekipman ve güvenlik önlemleri sayesinde derinlikleri keşfetmek eskisinden çok daha güvenlidir.

Daha detaylı bir eğitim almadan önce bu sporla tanışmak isterseniz, dalıcı belgeniz olmadan 5m‘ ye kadar dalış yapmanıza imkan veren günübirlik tanıtım dalışı turlarına mutlaka katılın. Profesyonel bir dalgıç eşliğinde yapacağınız bu tur, sualtında yatan o gizemli dünya ile tanışmanızı sağlayacak, daha derin dalışlar için sizi cesaretlendirecektir.

Tüplü Dalış Nasıl Yapılır – Temel Bilgiler

Temel eğitimi alırken ve daha sonra dalış günlerinde fiziksel ve mental olarak sualtında olmak, her seferinde size unutulmaz deneyimler sunacak. Problemlerle başa çıkmak, güvenli olarak dalış yapmak, sualtı ekosistemini nazik bir şekilde keşfetmek, teknede ve karada her dalış ekibinin karşılaştığı farklı hikayeleri dinlemek derken bol azotlu hafiflemiş bir gün geçireceksiniz.

Sualtı ekosistemine dahil olan her dalgıcın karada olduğu gibi uyması gereken kurallar, fizyolojik olarak uygun olmadığı bu ortam için kuşanması gereken ekipmanlar ve iletişim için öğrenmek zorunda olduğu yeni bir jargon var.  Bunlardan kısaca bahsetmek istiyorum.

Nasıl Başlamalı?

Öncelikle benim önerim tanıtım dalışı na katılarak bu spora daha derinlemesine yönelmek isteyip istemediğinize karar vermeniz yönünde. Bu tanıtım dalışlarında ekipmanları tanıyabilir ve sualtında olma hissini sevip sevmediğinize karar verebilirsiniz.

Daha sonrasında gerçekleştireceğiniz dalışlar için teknik ve pratik eğitimler çok önemlidir. Sığ dalışlarda bile sualtında kullanılan ekipmanların iyi tanınması ve önlemlerin mutlaka alınması gerekir. Bu yüzden temel eğitimi almadan ve profesyonel bir ekip olmadan bu spora başlamayın. Eğitimler ve dalış yapabilmek için edinmeniz gereken belgeler ile ilgili bilgileri yazının devamında paylaştım.

Temel Görgü ve Güvenlik Kuralları  

Vurgulamak istediğim bu kurallar, her zaman resmi olarak yazılmasa da, kendi güvenliğiniz ve sualtı ekosistemine zarar vermeyen nazik bir ziyaretçi olmanız açısından çok önemlidir.

Güvenlik açısından dalışlar eşli sistemle gerçekleştirilir. Bu sistemde dalış grubunda kaç kişi olursanız olun sizin sorumlu olduğunuz ve sizden sorumlu olan bir eşiniz bulunur. Dalış sırasında karşılaştığınız tüm problemlere birlikte çözüm bulursunuz. Dalışı birlikte başlatır ve sonlandırırsınız. Bu sistemde yıldız eşleşmesi yapılır. En kolay hesap toplam 4 yıldızın olmasıdır. Yani  1 yıldızlı dalıcı 3 yıldızlı dalıcı ile , 2 yıldızlı dalıcı ise 2 yıldızlı bir dalıcı ile eşleşmelidir. Her grubun başında grubun tümünden sorumlu minimum 3 yıldıza sahip bir rehber dalıcı bulunur.

Dalış Eşi ( Body)

Sualtından herhangi bir parça obje veya hayvan getiremezsiniz. Bu ekosisteme zarar veren bir davranıştır ve yasaktır. Boş kabuklar veya mercanlar, çeşitli sualtı canlılarının yeni yuvaları olmaya adaydırlar, bu yüzden bunlara asla zarar vermemelisiniz.

Su altında sualtı kaplumbağası, balık, mercan vb. canlılarla temas etmemeli ve onları beslememelisiniz. Bu durumlar onların beslenme alışkanlıklarına zarar verir ve davranış bozukluklarına sebep olabilir.  Mesafeli durmak en iyisidir.

Su altında dengenizi bulmaya çalışırken zeminden kum kaldırmamalısınız. “Yüzerlik” denilen bu denge pratik ile geliştirilebilir. Kum kaldırdığınızda hem zemine zarar vermiş olursunuz hem de suyun bulanıklaşması ile grupta arkanızdaki dalgıçların görüşünü kısıtlarsınız.

Bunun dışındaki tüm kurallar ve bölgeye ait hassasiyetler ile ilgili rehberinizin ve eğitmenlerinizin uyarılarını lütfen dikkate alın.

Dalış için Gerekli Ekipman ve Malzemeler

Güvenli dalış için, dayanıklı malzemelerden yapılmış belirli türde dalış kıyafetleri ve tüplü giysiler giymelisiniz. Tüplü dalış yaparken, sağlam bir donanım setine sahip olmak önemlidir çünkü okyanus tabanı her zaman düz ve güvenli olmayacaktır. Su altı kameralarının yanı sıra yüksek kaliteli ve rahat kıyafetlerden oluşan, yalnızca size en iyi ekipmanı sağlayan bir şirket seçin.

Mayo ve dalış t-shirtü dışındaki tüm kıyafetleri ve ekipmanları dalış turunda kiralayabilirsiniz. Çoğu tur bu temel ekipmanlar dahil olacak şekilde dalış başına fiyatlandırma ile tur düzenler.

Ekipman ve malzemeler, geleneksel olarak dalış tüpü, regülatör seti, denge yeleği, ağırlık, palet, şnorkel, maske ve kıyafetlerden oluşur. Bu malzemelerin mümkün olduğunca kaliteli olmasına dikkat edilmelidir.

Dalış Temel Ekipmanları

Dalış Tüpü

Yüksek basınçlı ve filtrelenmiş havayla dolu olan çelik yada alüminyum tüplerdir. Hacimleri değişiklik gösterir ve havanın miktarı basınç ile ölçülür. Tam dolu bir tüp yaklaşık 200 bar doluluğundadır. İçindeki hava yoğunlaştırılmış ve insan fizyolojisine uygun olarak azot ağırlıklı olmak üzere oksijen ve diğer gazlardan oluşur.

Denge Yeleği

Bu yelek, içerisindeki hava basıncını kontrol edebildiğiniz yeleklerdir. İçindeki hava basıncını ayarlayarak sualtında yüzerliğinizi (yüzeye paralel durabildiğiniz yatay denge) kontrol etmenizi ve su yüzeyinde rahat hareket etmenizi sağlar.  ( Önemli not: yukarı hareketler sadece palet yardımıyla yapılır. Yelek ise sadece aşağı hareket etmek, yatay dengenizi kurmak (yüzerlik) için veya su üzerinde can yeleği olarak kullanılır.)

Regülatör Seti

Regülatör, tüp içinde bulunan havanın solunabilecek basınca inmesini sağlar. Çıkışlara takılan parçalar bağlandığında ahtapota benzer bir görünüm alır. Regülatörün ilk kademesi tüpe bağlanır. Bu kademede yüksek basınçlı hava çıkışı ile diğer hava çıkışları bulunur. Bu çıkışlara borular ile hava miktarını ve derinliği gösteren konsol, denge yeleği çıkışı, 2. kademe temel hava çıkışı (havanın solunduğu ağızlık/ maps) ve yedek 2.kademe çıkışı( octopus regulator) bağlanır.  

Regülatör Seti

Kemer ve Ağırlıklar

Hedeflenen derinlik, dalış elbiselerinin kalınlığı ve sporcuların kilosu ağırlıkların ne kadar olması gerektiğini belirler. Bu ağırlıklar bele kemer üzerine takılarak bağlanır ve dalış denge yeleği ile beraber “yüzerliği” sağlamak için önemlidir. Doğru ağırlık seçimi yapılmazsa sualtına inmekte zorlanabilirsiniz.  

Gözlük ve Palet

Burunluklu su altı gözlüğü kullanılır. Bu gözlük su altını net görmenizi ve burnunuza su kaçmasını engelleyerek ağzınızdan güvenli bir şekilde nefes almanızı sağlar.

Tüplü dalışta ayrıca paletler kullanılır. Bu paletler serbest dalışa göre daha kısa yapılıdır. Esnekliği ve uzunluğu hareket kabiliyetini etkiler.

Kıyafetler

Dalışta, tulum, yarım tulum, gözlük, maske, sualtı saati gibi kıyafet ve aksesuarlar kullanılır. Eğer yazın dalış yapıyorsanız ve deniz suyu sıcaklığı uygunsa tulum yerine mayo tercih edebilirsiniz. Ancak tüpün üst gövdenize zarar vermemesi için mutlaka bir dalış t-shirtü giymelisiniz.

Sualtı Jargonu

Bu konu ile ilgili daha sonra bir yazı düzenleyeceğim ancak kısaca bahsetmeden geçmek istemedim. Çünkü bu jargon, bir dalıcının konuşmasını duyan birçok kişiye yabancı bir dil hissi veren, işaret dili ile de neredeyse tüm derdinizi anlatabildiğiniz geniş bir yelpazeye sahip.

Şimdilik sualtında kullanılan dalış işaretlerinin bazılarını buraya bırakıyorum. Bu temel işaretleri şimdiden öğrenmek en iyisi.

El işaretleri ile sualtında iletişim

Fotoğraf Çekme ve Fizik Kuralları

Sualtında elinize bir siyah madde yapışmış gibi geldiyse muhtemelen bir mercan parçasına dokunup elinizi çizdiniz. Evet! O kan olabilir. Çünkü, su altında daha kısa dalga boyuna sahip mavi-yeşil renkler ilerler. Kırmızı-turuncu renkler ise 10 metre içerisinde tamamen kaybolur!  

Bu yüzden su altında fotoğraf çekecekseniz yanınızda mutlaka bir fener bulundurun. Bu konuyla ilgili güzel bir makaleyi ise GoPro paylaşmış. Linke tıklayarak inceleyebilirsiniz.

Gerçekte renkler

Tüplü Dalış Eğitimleri ve Uluslararası Bröve Almak

Tüplü dalışta dalıcı belgeniz olmadan 5m’ye kadar bir rehber dalıcı eşliğinde deneme turu yapabilirsiniz. Ancak bu sporu kişisel olarak sportif amaçlarla yapabilmek için gerekli eğitimleri almış ve TSSF (Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu) onaylı brövenizi edinmiş olmanız gerekmektedir. Güvenlik açısından her koşulda ve uzmanlık seviyesinde en az 2 kişi, mümkünse daha kalabalık bir grup olarak dalış yapmalısınız.

Türkiye’de ve dünyada çeşitli dalış noktalarında yeni başlayanlar için eğitim veren özel kurumlar bulunmaktadır. Türkiye’de uluslararası geçerliliği olan CMAS brövesini, TSSF (Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu) anlaşmalı kurumlardan eğitim alarak edinebilirsiniz.  Bu kimlik belgesi teknik/teorik eğitiminize ve resmi olarak kaydedilen dalış deneyiminize göre 1,2 ve 3 yıldız dalıcı olarak düzenlenmektedir.

Tüm dalış eğitimlerini almak ve dalış yapmak için Donanımlı Dalış Talimatı’da belirtilen temel sağlık koşullarına uymanız gerekir.

Dalış turu başlangıcı

TSSF – CMAS Bir Yıldız Dalıcı | Temel Uluslararası Dalıcı Brövesi

Temel eğitimi almak için 14 yaşını doldurmuş olmanız ve yüzme bilmeniz gerekmektedir.

Bu eğitimin pratik kısmı sadece birkaç metrelik bir havuzda başlar. Daha sonra kademeli olarak açık deniz şartlarında 18 metreye kadar yükseltilir. Bu pratik ve teknik eğitimin yanında kurumlar tamamlamanız gereken temel teorik eğitimler de verirler.  

Eğitim sonunda teorik sınavı geçmeniz ve açık deniz şartlarında yapılan pratik sınavdan başarılı olmanız durumunda temel bröve olan  “1 yıldız dalıcı” unvanını kazanarak belgenizi alabilirsiniz.  

Brövenin yanında resmi olarak dalış kayıt defteri edinirsiniz. Bu belge üzerine,  deneyiminizi kayıt altına almak için dalış sürelerinizi resmi olarak kaydettirmeniz gerekir.  Bu kayıt işlemini yalnızca resmi yetkiye sahip profesyonel dalış rehberleri ve eğitmenleri yapabilmektedir. Bu yetkiye sahip olduğunu kanıtlamayan hiçbir dalış turuna güvenliğiniz için lütfen katılmayın.

1 Yıldız Dalıcı Yetkileri Nelerdir?

  • Yanında 3 yıldız dalıcı ya da dalış eğitmeni eşliğinde en çok 18 metreye kadar dalış yapabilir,
  • Gece dalışı yapamaz.
Örnek CMAS-TSSF Dalıcı Belgesi

TSSF – CMAS 2 Yıldız Dalıcı

İleri seviye 2 yıldız dalış eğitimi almak için;

15 yaşını doldurmuş olmanız, sağlık koşullarını yerine getirmeniz, bir yıldız dalıcı ya da Federasyonca denkliği onaylanmış eşdeğer bir belgenizin olması, belgeyi aldıktan sonra en az 20 onaylı dalış yapmış olmanız ve bunu dalış kayıt defteri ile belgelemeniz gerekmektedir.

Temel eğitiminiz üzerine ilkyardım, hava hesapları, sualtı navigasyonu, derin dalış ve gece dalışı becerilerinin teorik ve pratik bilgilerine yönelik olarak eğitim alırsınız.

TSSF ‘ye bağlı kurumlarca yapılan eğitimi aldıktan sonra, pratik ve teorik sınavlardan başarılı olmanız durumunda 2 yıldız dalıcı belgenizi edinebilirsiniz.

2 Yıldız Dalıcı Yetkileri Nelerdir?

  • Açık deniz dalışı deneyimi olan ve yanında en az 2 yıldız dalıcı ile dalış yapabilir.
  • En çok 30 metreye kadar dalış yapabilir. ( Uluslararası sportif dalış limiti)  
  • Gece dalışı yapabilir.

TSSF – CMAS 3 Yıldız Dalıcı

İleri seviye 3 yıldız dalış eğitimi almak için;

18 yaşını doldurmuş olmanız, sağlık koşullarını yerine getirmeniz, iki yıldız dalıcı ya da Federasyonca denkliği onaylanmış eşdeğer bir belgenizin olması, belgeden sonra en az 50 onaylı dalış yapmış olmanız ve bunu dalış kayıt defteri ile belgelemeniz gerekmektedir. Ayrıca en az ilkokul diplomanızın olması, Federasyonun ilkyardım, yön bulma ve derin dalış uzman dalıcı belgesine sahip olmanız gerekmektedir.

Bu eğitimde küçük tekne kullanımı, ileri navigasyon, grup dalışı düzenleme, kompresör kullanımı gibi bilgiler edinirsiniz.  Pratik ve teorik sınavdan başarılı olmanız durumunda “3 yıldız dalıcı” unvanı ile CMAS-TSSF belgenizi edinebilirsiniz.

3 Yıldız Dalıcı Yetkileri Nelerdir?

  • Her düzeyde dalıcıya sualtında önderlik yapabilir. Görevli olduğu durumlarda, önderliğini yaptığı dalıcıların güvenliğinden birinci derecede sorumludur, dalışla ilgili kural dışı davranışlarda bulunanları uyarmaya ve gerekirse dalıştan alıkoymaya yetkilidir.
  • Sualtı kurtarma ve ilkyardım konularında gerekli eğitimi almıştır ve uygulayabilir.
  • En çok 30 metre derinliğe kadar dalış yapabilir, yaptırabilir.
  • Gece dalışı yapabilir, yaptırabilir.

Bir resif keşfi

Tüplü Dalış Rotaları

Türkiye dalış açısından çok zengin bir sualtı ekosistemine sahiptir. Çeşitli sıcaklıklardaki denizler sayesinde farklı birçok deniz canlısı görebilir, antik batıkları ziyaret edebilir ve mağara dalışları yapabilirsiniz.

Nereye gideceğinize, mevsime uygun sualtı ekosistemi ile ilgili bilgi alarak ve dalış rotalarını inceleyerek kolayca karar verebilirsiniz.

Türkiye’de Kaş , Kalkan, Kemer, Muğla, Antalya, Fethiye, Gökçeada, Bodrum, Kuşadası, Ayvalık, Karaburun gibi merkezler sualtı rotalarının ve canlıların çeşitliliği açısından oldukça zengindir.

Dünya’da ise Kızıldeniz, Kıbrıs, Medes Adaları, Portofino gibi merkezler oldukça popüler dalış noktalarına sahiptirler.

Güvenli ve eğlenceli tatiller!

Tuğba Teskerecioğlu

stanbul Bilgi Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nden 2014 yılında mezun olduktan sonra Mimari Tasarım Yüksek Lisansı’nı İstanbul Teknik Üniversitesi’nde 2017 yılında tamamladım. 2014 yılından itibaren İstanbul’da çeşitli mimari tasarım firmalarında mimarlık ve proje yöneticiliği görevlerini yürüttüm.

2018 yılında tam zamanlı çalıştığım işimden ayrılarak tutkularımın peşinde bir yolculuğa çıktım. O zamandan beri mimari tasarım ve ürün tasarım çalışmalarımı serbest olarak yürütüyorum ve blog yazarlığı yapıyorum.

Önerilen makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir